Hirsutyzm

Hirsutyzm to nadmierne owłosienie u kobiet pojawiające się w miejscach typowych dla rozwoju owłosienia męskiego (policzki, górna warga, podbródek, przód klatki piersiowej, dół brzucha, wewnętrzna powierzchnia ud, plecy, nogi). Często hirsutyzm współistnieje również z brakiem owulacji i zaburzeniami cyklu miesiączkowego, jak również klinicznymi wykładnikami zwiększonej produkcji androgenów jak trądzik, łojotok oraz przetłuszczanie się włosów.

Za przyczynę uznaje się nasiloną produkcję androgenów (zwykle testosteronu), nadwrażliwość mieszka włosowego na prawidłowe poziomy androgenów, podwyższoną aktywność enzymu 5-alfa-reduktazy. Poziom androgenów u kobiety zależy od funkcji hormonalnej jajników i nadnerczy, od obwodowego przekształcania androgenów, jak również od metabolizmu i wydalania z moczem.

Najistotniejszym elementem diagnostyki hirsutyzmu jest wywiad z uwzględnieniem historii chorób pacjentki i wywiad rodzinny oraz dokładne badanie fizykalne. Ponadto należy przeprowadzić diagnostykę laboratoryjną z ocena stężenia testosteronu i jego pochodnych, w uzasadnionych przypadkach również hormonów przysadki i tarczycy.

Badania hormonalne w zależności od potencjalnej przyczyny hirsutyzmu obejmują: hormon luteinizujący (LH), hormon folikulotropowy (FSH), progesteron, testosteron, 17-hydroksyprogesteron, androstendion, kortyzol, hormon tyreotropowy (TSH), przeciwciała przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO).

W każdym przypadku hirsutyzm należy różnicować z hipertrychozą – nadmiernym porostem włosów niezależnym od aktywności androgenów, nie występującym w typowo męskiej lokalizacji.

W planowaniu leczenia hirsutyzmu zawsze należy uwzględnić potencjalną przyczynę i w miarę możliwości zastosować farmakologiczne leczenie ukierunkowane na chorobę podstawową. Możliwe jest również leczenie fizyczne i chemiczne (m. in. depilacja, odbarwianie włosów, laserowe usuwanie, leczenie fotodynamiczne). Nie zawsze efekty leczenia spełniają oczekiwania pacjentki. W niektórych przypadkach rezultat może utrzymywać się tylko przez okres leczenia a porost włosów ponownie nasilić po zaprzestaniu leczenia. Dlatego też leczenie powinno być zawsze długotrwałe jednak z uwzględnieniem skutków ubocznych stosowania danej metody. W każdym przypadku wskazana jest konsultacja dermatologiczna.