Zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników (Polycystic Ovary Syndrome, PCOS) jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń hormonalnych. Dotyczy około 10% kobiet w okresie rozrodczym. Kryteria rozpoznania zespołu wielokrotnie ulegały zmianom. Obecnie podstawą do rozpoznania zespołu jest spełnienie 2 z poniższych 3 kryteriów:

  • nieregularne, zbyt długie cykle miesiączkowe wynikające z zaburzeń owulacji lub też wtórny brak miesiączki
  • kliniczne i/lub biochemiczne wykładniki hiperandrogenizacji
  • obraz policystycznych jajników w ocenie ultrasonograficznej – 12 lub więcej pęcherzyków jajnikowych o średnicy 2-9mm i/lub zwiększona objętość jajników (>10cm3)

W każdym przypadku rozpoznanie powinno opierać się o szczegółowy wywiad, badanie przedmiotowe, ultrasonograficzne i badania hormonalne. Istotne jest wykluczenie potencjalnych innych przyczyny zaburzeń hormonalnych m.in. zespołu Cushinga, wrodzonego przerostu nadnerczy, nieklasycznego przerostu nadnerczy, guzów jajników wydzielających androgeny, przedwczesnego wygasania czynności jajników.

Częstym problemem kobiet z zespołem policystycznych jajników jest brak owulacji. Dotyczy on nawet 70% przypadków niepłodności związanej z brakiem owulacji. Etiologia tego zaburzenia jest wieloczynnikowa i nadal słabo poznana. Nieproporcjonalne stężenia gonadotropin (LH, FSH), zwiększona produkcja androgenów, hiperinsulinizm wpływają niekorzystnie na proces powstawania pęcherzyków jajnikowych. Dochodzi do zatrzymania rozwoju pęcherzyka jajnikowego w fazie pęcherzyka antralnego, bezpośrednio przed etapem selekcji. Konsekwencją tego jest obecność w jajniku wielu pęcherzyków o średnicy 2-9mm, których komórki tekalne wytwarzają w nadmiarze androgeny.

Wykazano również na rodzinne występowanie zespołu policystycznych jajników w około 50 % przypadków. Uważa się, iż w tym przypadku czynnikiem predysponującym jest obecność genu CYP 17 na chromosomie 10q.

Zespół policystycznych jajników często powiązany jest również z zaburzeniami metabolicznymi jak: hiperinsulinemia, insulinooporność, zaburzenia gospodarki lipidowej.

Leczenie jest indywidualne i uzależnione od spodziewanego efektu terapeutycznego – uzyskanie ciąży, regulacja cykli miesiączkowych, zmniejszenie nasilenia hirsutyzmu.